Umundurowanie PRM i odzież medyczna ratunkowa – poznaj aktualne przepisy oraz normy

Twoje bezpieczeństwo w pracy jako ratownik, pielęgniarka czy lekarz systemu PRM zależy w ogromnej mierze od tego, co masz na sobie. Umundurowanie PRM to Twoja główna ochrona osobista. Kiedy pracujesz na autostradzie przy wypadku albo w środku ulewy, odpowiednia odzież medyczna ratunkowa chroni Cię przed biologią i przede wszystkim sprawia, że w ogóle Cię widać. Ministerstwo Zdrowia pilnuje technicznych parametrów materiałów, żebyś czuł komfort termiczny i nie martwił się o wytrzymałość sprzętu. Przeanalizujmy zatem przepisy i normy ISO, które określają Twój codzienny ubiór.

Sprawdź, co o Twoim ubraniu mówią aktualne przepisy

Zasady dotyczące Twojego stroju znajdziesz w Rozporządzeniu Ministra Zdrowia z 18 października 2016 r. (Dz.U. 2016 poz. 1843). Ten dokument wprowadził ważne zmiany w oznakowaniu systemu i wymaganiach technicznych. Pamiętaj, że późniejsze wzmianki o aktach z 2026 roku dotyczą zupełnie innych spraw i nie wpływają na Twoje ubranie. Przepisy te precyzyjnie mówią, co musisz założyć jako lekarz czy pielęgniarka. Rozporządzenie stawia na jednolity wygląd wszystkich członków zespołu, co ułatwia Wam współpracę ze strażakami czy policją. Twoja odzież medyczna ratunkowa musi mieć certyfikaty zgodne z polskimi normami BHP. Od 1990 roku nie nosisz już pasków na czepku – teraz Twoją jedyną identyfikacją jest plakietka w widocznym miejscu. Twój pracodawca ma obowiązek dostarczyć Ci zestaw ubrań zgodny z tymi przepisami i regularnie wymieniać to, co się zużyło.

Dlaczego Twój mundur jest pomarańczowo-czerwony?

Ten jaskrawy kolor to standard widoczności w Polsce. Wybrano go specjalnie po to, żeby kierowcy i świadkowie od razu odróżnili Cię od innych służb na miejscu zdarzenia. Dzięki temu widać Cię z daleka, co przekłada się na bezpieczeństwo, gdy pracujesz na jezdni. Najważniejsza jest tu norma PN-EN ISO 20471:2013-07/A1:2017-02. Opisuje ona odzież o intensywnej widzialności. W ratownictwie celujemy w najwyższą, trzecią klasę ochrony. Standardy ubrań personelu medycznego wymagają odpowiedniej powierzchni materiałów fluorescencyjnych i odblaskowych.

„Widoczność ratownika na drodze to nie kwestia samych przepisów, ale przede wszystkim bariera chroniąca przed potrąceniem przez nadjeżdżające pojazdy.” – podkreśla Marek Wiśniewski, wieloletni ekspert ds. BHP w ratownictwie medycznym.

Dobre umundurowanie PRM posiada taśmy odblaskowe o szerokości co najmniej 50 mm. Muszą one być na Twoich rękawach, nogawkach i wokół tułowia. Dzięki temu kierowca dostrzeże Cię nawet w gęstej mgle czy podczas ulewy.

Klasy odblaskowości Twojej odzieży

Widoczność dzielimy na trzy kategorie:

• klasa 1 – najsłabsza, dla osób w miejscach o małym natężeniu ruchu,
• klasa 2 – standard dla pracowników drogowych,
• klasa 3 – najwyższa, obowiązkowa dla zespołów PRM działających przy wysokich prędkościach pojazdów.

Abyś osiągnął klasę 3, musisz połączyć spodnie z kurtką. Dopiero taki komplet daje Ci pewność, że spełniasz najsurowsze wymogi. Każdy personel medyczny powinien wybierać właśnie takie zestawy.

Jakie buty powinieneś wybrać do pracy?

Twoje buty muszą być zgodne z normą EN ISO 20345:2022. To podstawa, żebyś nie uszkodził stopy i nie miał kontaktu z płynami ustrojowymi pacjentów. Szukaj obuwia z podnoskiem, który wytrzyma uderzenie o energii do 200 J. W systemie PRM najczęściej wybieramy klasę ochrony S3. Takie buty są antystatyczne, amortyzują piętę i mają podeszwę odporną na przebicie. Profesjonalne buty dla ratownika medycznego nie przemakają i nie ślizgają się na mokrym. Dobre obuwie to mniejsze zmęczenie podczas wielogodzinnego dyżuru.

Zwróć uwagę na dodatkowe oznaczenia:

• SRC – najwyższa klasa antypoślizgowości na podłożu ceramicznym i stalowym,
• HRO – podeszwa wytrzyma kontakt z gorącym podłożem do 300 stopni Celsjusza,
• CI/HI – izolacja spodu obuwia od zimna lub ciepła,
• ESD – ochrona czułego sprzętu medycznego przed ładunkami elektrostatycznymi.

Twój strój na lato i zimę

To, co zakładasz, zależy też od daty w kalendarzu. Okres letni u nas trwa od 1 kwietnia do 30 września, a zimowy od 1 października do 31 marca. Dzięki temu możesz dopasować warstwy do temperatury i zadbać o termoregulację. Latem nosisz przewiewne koszulki i lekkie spodnie, które odprowadzają wilgoć. Wyposażenie ochronne ZRM obejmuje wtedy też czapkę z daszkiem. Pamiętaj, żeby prać te ubrania tak, by nie zniszczyć odblasków. Zimą z kolei potrzebujesz zaawansowanych kurtek typu softshell albo ciężkich kurtek z membraną. Twoje umundurowanie PRM musi Cię chronić przed wiatrem i mrozem do -5 stopni Celsjusza. Wtedy przyda Ci się też bielizna termiczna i ocieplane spodnie.

Niezbędne środki ochrony indywidualnej

W każdym ambulansie musisz mieć dostęp do środków ochrony indywidualnej. W zespole powinny być przynajmniej dwa lub trzy kaski i okulary chroniące przed odpryskami. Ich jakość potwierdza certyfikat EN 166. Dzisiaj nie obejdziesz się też bez maski FFP2 lub FFP3, która chroni Cię przed patogenami przenoszonymi drogą kropelkową. Wyposażenie ochronne ZRM uzupełniają grubsze rękawice nitrylowe i porządne nożyczki ratownicze.

„Używanie kasku i okularów podczas zdarzeń masowych nie jest wyborem, lecz obowiązkiem, który ratuje zdrowie ratownika.” – zaznacza dr n. med. Andrzej Nowak, lekarz systemu.

Każdy element musi mieć oznaczenie CE. Sprawdzaj regularnie daty ważności filtrów i stan techniczny kasku. Tylko sprawny, certyfikowany sprzęt faktycznie Cię obroni. Pamiętaj, że Twój mundur to fundament bezpiecznej pracy. Gdy dbasz o normy ISO 20471 i EN ISO 20345, zyskujesz pewność, że jesteś widoczny i chroniony. Inwestycja w porządną odzież medyczną ratunkową to po prostu dbanie o własne życie i zdrowie. Każdy lekarz i każda pielęgniarka w systemie PRM zasługują na ekwipunek, który nie zawiedzie w najtrudniejszej akcji.